వీటూరి బాలయ్య గుంటలు (1895-1979) ప్రముఖ తెలుగు రచయిత, పండితుడు మరియు సాహితీ విమర్శకుడు. వీరి జీవితం మరియు సాధనల సంక్షిప్త చరిత్ర:

ప్రారంభ జీవితం:

  • పుట్టుక: 1 జూలై 1895, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, గోపనపురం గ్రామంలో.

  • తల్లిదండ్రులు: వేణుగోపాల మూర్తి (తండ్రి), అన్నపూర్ణమ్మ (తల్లి).

  • విద్యాభ్యాసం: రాజమండ్రి, మద్రాసు (చెన్నై)లో చదువు. మద్రాసు క్రిశ్చియన్ కళాశాల నుండి B.A. పట్టభద్రుడయ్యారు.

వృత్తి జీవితం:

  • ఆంధ్రా జర్నలిజం కళాశాల (రాజమండ్రి)లో లెక్చరర్గా తమ వృత్తి జీవితాన్ని ప్రారంభించారు.

  • తర్వాత విజయనగరం మహారాజా కళాశాలలో తెలుగు ప్రొఫెసర్గా చేరి, చాలా కాలం పనిచేసారు.

  • విజయనగరం కళాశాలలో ఉన్నప్పుడు, శ్రీకృష్ణదేవరాయ ఆంధ్ర భాషా నిలయం స్థాపనకు దోహదపడ్డారు.

సాహిత్య సేవ మరియు రచనలు:

వీటూరి తెలుగు సాహిత్యంలో ఒక ప్రముఖ విమర్శకుడిగా, పండితుడిగా మరియు చరిత్రకారుడిగా గుర్తింపు పొందారు.

  • ప్రధాన రచనలు:

    1. “ఆంధ్ర వాఙ్మయ చరిత్ర” (10 సంపుటాలు): వీరి అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన. నంది ముని మొదలు 19వ శతాబ్దం వరకు తెలుగు సాహిత్య చరిత్రను విపులంగా వివరించారు. ఈ గ్రంథం తెలుగు సాహిత్య చరిత్రకు ఒక ఆధారశిల.

    2. “తెలుగు సాహిత్యం – సంక్షిప్త సర్వే”: సంక్షిప్తమైన చరిత్ర గ్రంథం.

    3. “ఆంధ్ర కవి తరంగిణి” (4 సంపుటాలు): కవుల చరిత్రలు మరియు వారి రచనల విశ్లేషణ.

    4. విమర్శ గ్రంథాలు: “ప్రబంధ పరివేష్టనం”, “ఆధునికాంధ్ర సాహిత్యం”, “మధుర కవిత్వం” మొదలైనవి.

    5. సంపాదకత్వం: మల్లన, శ్రీనాథుడు, రామరాజభూషణుడు వంటి ప్రాచీన కవుల గ్రంథాలకు విపులమైన పీఠికలు రాశారు.

  • విశిష్టత:

    • వీరి రచనలు గాఢమైన పరిశోధన, నిష్పక్షపాత విశ్లేషణ మరియు స్పష్టమైన శైలికి ప్రసిద్ధి చెందాయి.

    • సాహిత్య చరిత్ర రచనలో “చారిత్రక పద్ధతి”ని దృఢంగా పాటించారు.

    • “ఆంధ్ర వాఙ్మయ చరిత్ర”ను వ్రాయడానికి వేలాది ప్రాచీన గ్రంథాలు, శాసనాలు మరియు తాళపత్ర ప్రతులను పరిశీలించి శ్రమించారు.

పురస్కారాలు మరియు గౌరవాలు:

  • కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం (1955): “ఆంధ్ర వాఙ్మయ చరిత్ర” మొదటి రెండు సంపుటాలకు.

  • ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం నుండి గౌరవ డాక్టరేట్ (D.Litt.).

  • తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం (హైదరాబాద్) వారి గ్రంథాలన్నింటినీ ప్రచురించి గౌరవించింది.

  • తెలుగు సాహిత్య పరిషత్, విజయనగరం వంటి సంస్థలు వీరిని గౌరవించాయి.

వ్యక్తిగత జీవితం:

  • భార్య: శ్రీమతి లక్ష్మీకాంతమ్మ.

  • కుటుంబం: వీరికి నలుగురు కుమార్తెలు.

మరణం:

  • 4 జూన్ 1979న విజయనగరంలో మరణించారు.

మార్పు / స్థానం:

వీటూరి తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర రచనలో ఒక మహా మేధావిగా, ఒక యుగ పురుషుడిగా గుర్తింపు పొందారు. వీరి “ఆంధ్ర వాఙ్మయ చరిత్ర” ఒక ప్రామాణిక గ్రంథంగా, ఇప్పటికీ విద్యార్థులు, పరిశోధకులు, సాహిత్య ప్రియులు అనేకమందికి ప్రధాన మూలంగా నిలుస్తుంది. విమర్శకు పాత్రభూమి సిద్ధాంతం అవసరమని, కావ్యాన్ని అర్థం చేసుకోవడంలో చారిత్రక, సామాజిక సందర్భం ముఖ్యమని నొక్కి చెప్పిన వీటూరి ఆధునిక తెలుగు సాహిత్య విమర్శకు దారి చూపినవారిలో ఒకరు.