వావిలాల గోపాలకృష్ణయ్య జీవిత చరిత్ర

వావిలాల గోపాలకృష్ణయ్య (1906-2003) తెలుగు భూమికి అమర ధన్యుడైన స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, గాంధేయవాది మరియు ప్రజాసేవకుడు. “ఆంధ్రా గాంధీ”గా పేరుగాంచిన ఆయన జీవితం సమర్పణ, నిరాడంబరత మరియు సహజీవన భావనకు ప్రతీక. ఈ జీవిత చరిత్ర ఆయన ప్రముఖ విశేషాలను సంగ్రహంగా వివరిస్తుంది.

👤 జీవిత సంగ్రహం

• పూర్తి పేరు: వావిలాల గోపాలకృష్ణయ్య

• పుట్టిన తేదీ: 17 సెప్టెంబరు 1906

• జన్మస్థలం: గుంటూరు జిల్లా, సత్తెనపల్లి

• మరణం: 29 ఏప్రిల్ 2003

• తల్లిదండ్రులు: వావిలాల నరసింహం (తండ్రి), పేరిందేవి (తల్లి)

• బిరుదులు/పురస్కారాలు: పద్మభూషణ్, కళాప్రపూర్ణ

• ప్రసిద్ధి: స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, గాంధేయవాది, శాసనసభ్యుడు, గ్రంథాలయోద్యమ నేత

📜 ప్రారంభ జీవితం

గోపాలకృష్ణయ్య 1906 సెప్టెంబరు 17న సత్తెనపల్లిలో వావిలాల నరసింహం-పేరిందేవి దంపతుల నాల్గవ సంతానంగా జన్మించారు. ఆయన పేరు ఆనాటి ప్రముఖ రాజకీయ నాయకుడు గోపాలకృష్ణ గోఖలే పేరు మీదుగా పెట్టబడింది. చిన్ననాటి నుంచే దేశభక్తి, సామాజిక భావనలు ఆయనలో నాటుకుపోయాయి.

🕊️ స్వాతంత్ర్య సమరంలో పాత్ర

గోపాలకృష్ణయ్య తన 20వ ఏటనే స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో చురుగ్గా పాల్గొనడం ప్రారంభించారు.

• చేసిన సేవలు: ఆయన భీమవరపు నరసింహారావుతో కలిసి ‘స్వరాజ్య భిక్ష’ కార్యక్రమం ద్వారా కాంగ్రెస్ కార్యకర్తలకు ఆహారం సేకరించారు. పలనాడు పుల్లరి సత్యాగ్రహంలో గార్లపాటి హనుమంతరావు తదితరులతో కలిసి పాల్గొని జైలు శిక్ష అనుభవించారు.

• ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్ర పోరాటం: ఆంధ్రుల కోసం ప్రత్యేక రాష్ట్రం ఏర్పాటు కావాలని తీవ్రంగా వాదించారు. ఈ సమస్య సోవియట్ పద్ధతిలో పరిష్కారమవుతుందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.

📚 గ్రంథాలయోద్యమం మరియు సాహిత్య రచన

గ్రంథాలయోద్యమంలో గోపాలకృష్ణయ్య చేసిన కృషి అమూల్యమైనది:

• శారదానిలయం: తన 19వ ఏట, 1925లోనే సత్తెనపల్లిలో ‘శారదానిలయం’ గ్రంథాలయాన్ని స్థాపించారు. ఇది తరువాత పంచాయితీకి అప్పగించబడింది.

• రాష్ట్రవ్యాప్త కృషి: గ్రామాలలో యువతను సమీకరించి గ్రంథాలయాలు స్థాపించడానికి కృషి చేశారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ పౌర గ్రంథాలయాల చట్టం (1960) రూపకల్పన, అమలులో కీలక పాత్ర వహించారు.

• సాహిత్య సేవ: ఆయన తెలుగులో 45, ఆంగ్లంలో 16 పుస్తకాలు రచించారు. ప్రముఖ రచనలలో ‘శివాజీ’ (1922), ‘విశాలాంధ్రం’ (1951), ‘ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయోద్యమం’ (1976-77) ఉన్నాయి.

🏛️ రాజకీయ జీవితం మరియు ప్రజాసేవ

స్వాతంత్ర్యం తరువాత గోపాలకృష్ణయ్య ప్రజాసేవలో మరింతగా నిమగ్నమయ్యారు:

• శాసనసభ్యుడిగా: 1952లో సత్తెనపల్లి నియోజకవర్గం నుంచి ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్ర శాసనసభకు ఇండిపెండెంట్ అభ్యర్థిగా ఎన్నికయ్యారు. 1955, 1962, 1967 సంవత్సరాల్లో కూడా గెలుపొందారు.

• నాగార్జునసాగర్ ప్రాజెక్ట్: ఈ ప్రాజెక్టు స్థాపనలో ఆయన చేసిన కృషి అత్యంత గుర్తింపు పొందింది.

• అధికార భాషా సంఘ అధ్యక్షుడు: 1974-77 కాలంలో తెలుగు అధికారభాషా సంఘం అధ్యక్షునిగా పనిచేశారు.

🌱 వ్యక్తిగత జీవితం మరియు స్వభావం

గోపాలకృష్ణయ్య జీవితశైలి ఎంతో సాదా, నిరాడంబరమైనది:

• ఆజన్మ బ్రహ్మచారి: ఆయన జీవితమంతా బ్రహ్మచర్యంతో, నిరాడంబరంగా గడిపారు.

• నిరాడంబర జీవనం: ఆయన ఎప్పుడూ ఖాదీ దుస్తులతో, చేతిలో ఖాదీ సంచితో కనిపించేవారు. ఇద్దరు జతల బట్టలు, కొన్ని పుస్తకాలు, నోట్బుక్ మాత్రమే ఆ సంచిలో ఉండేవి. ఎంత దూరమైనా కాలినడకనే ప్రయాణించేవారు.

• సహజీవన భావన: “వచ్చేదాకా వల్లించు, చచ్చేదాకా చదువు” అనేది ఆయన ప్రియమైన సూక్తి.

🏆 గౌరవాలు, సన్మానాలు

జీవితకాలం సామాజిక సేవలకు గుర్తింపుగా గోపాలకృష్ణయ్యకు అనేక పురస్కారాలు లభించాయి:

1. పద్మభూషణ్ – భారత ప్రభుత్వం ప్రదానం చేసిన మూడవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం.

2. కళాప్రపూర్ణ – ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం ప్రదానం చేసిన గౌరవ ప్రశస్తి.

3. ఆంధ్రా గాంధీ – ప్రజలు ఆయనను ఆదరంగా పిలిచే బిరుదు.

✍️ ప్రసిద్ధ రచనలు

గోపాలకృష్ణయ్య రచించిన కొన్ని ప్రముఖ గ్రంథాలు:

• శివాజీ (1922) – తొలి రచన

• మద్రాసు మంత్రివర్గమా ఎక్కడికి? (1947)

• విశాలాంధ్రం (1951)

• ఆంధ్రప్రదేశ్ గ్రంథాలయోద్యమం (1976-77)

🕯️ అంతిమ దశలు

చివరి రోజుల్లో గోపాలకృష్ణయ్య ఆరోగ్య సమస్యలతో బాధపడ్డారు. పక్షవాతం కారణంగా గుంటూరు ఆస్పత్రిలో చికిత్స తీసుకున్నారు. శ్వాసకోశ సంబంధిత వ్యాధితో నిమ్స్లో వైద్యం చేయించుకున్న ఆయన 2003 ఏప్రిల్ 29న, 97 సంవత్సరాల వయస్సులో పరమపదించారు.

ఒక వ్యక్తి నిరాడంబర జీవితం, అంకితభావంతో గడిపిన 80 ఏళ్ల ప్రజాసేవ ద్వారా సమాజంలో గాఢమైన మార్పు తీసుకురాగలదని వావిలాల గోపాలకృష్ణయ్య జీవితం నిరూపిస్తుంది. స్వాతంత్ర్య సమరం, గ్రంథాలయోద్యమం, రాజకీయాలు, సాహిత్యం వంటి వివిధ రంగాల్లో ఆయన చేసిన కృషి తెలుగు ప్రజలకు ఎల్లప్పుడూ స్ఫూర్తిదాయకంగా నిలుస్తుంది.