**గుర్రం జాషువా జీవిత చరిత్ర**
**పూర్తి పేరు:** గుర్రం జాషువా
**జననం:** సెప్టెంబర్ 28, 1895, వినుకొండ గ్రామం, గుంటూరు జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్.
**మరణం:** జూలై 24, 1971, హైదరాబాద్, తెలంగాణా.
**ప్రసిద్ధి:** ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యానికి చెందిన మహాన్ కవి, ప్రముఖ సామాజిక కవిగా ఖ్యాతి గాంచారు. వారి కవిత్వం సామాజిక అన్యాయాలు, జాతి వివక్ష, దళిత వర్గాల బాధలను శక్తివంతంగా వ్యక్తపరిచింది. “దళితుల కవి”, “మహాకవి” గా గౌరవించబడ్డారు.
**ప్రారంభ జీవితం:**
జాషువా గిరిజన (యానాడి) సమాజంలో జన్మించారు. తండ్రి గుర్రం విఠలయ్య, తల్లి అదిలక్ష్మమ్మ. జాతి వివక్ష వారి బాల్యం మరియు విద్యాభ్యాసంపై గలభాషలు సృష్టించాయి. ప్రారంభ విద్య గ్రామంలోనే, తర్వాత కాకినాడ మరియు మద్రాసులో (ఇప్పటి చెన్నై) చదువుకున్నారు. ఆర్థిక ఇబ్బందుల కారణంగా విద్యలో అంతరాయాలు ఏర్పడ్డాయి.
**వృత్తి జీవితం:**
జాషువా మద్రాస్ రైల్వేలో క్లర్క్గా తమ వృత్తి జీవితం ప్రారంభించారు. తర్వాత విద్యాశాఖలో వివిధ పదవులు నిర్వహించారు. చివరకు హైదరాబాద్లోని ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయంలో తెలుగు ప్రొఫెసర్గా పనిచేసి 1954లో పదవీ విరమణ చేశారు.
**సాహిత్య ప్రస్థానం:**
జాషువా సాంప్రదాయకమైన మరియు ఆధునిక పద్యశైలుల రెండింటినీ ప్రయోగించారు. వారి రచనలు సామాజిక సమస్యలు, మానవీయ విలువలు, ఆధ్యాత్మికత వంటి అంశాలను స్పృశించాయి. వారి కవిత్వంలో తీవ్రమైన విప్లవాత్మక భావనలు మరియు మార్పు కోసం వేదిక ఉండేది.
**ప్రముఖ రచనలు:**
* **గబ్బిలం (1941):** ఇది వారి అత్యంత ప్రసిద్ధ మరియు ప్రభావవంతమైన రచన. ఇది ఒక సామాజిక మహాకావ్యం, దళితుల బాధలు మరియు వారి విమోచన కోసం కృషిని చిత్రిస్తుంది. ఈ కావ్యంలో గబ్బిలం (గబ్బిలం) ఒక రూపకంగా ఉపయోగించబడింది.
* **ఫిరదౌసి (1932):** మానవుడి అంతర్గత పోరాటాలను వివరించే ఖండకావ్యం.
* **కాండం నెరదం (1953):** స్వాతంత్ర్యానంతర భారతదేశ పరిస్థితులపై వ్యాఖ్యానించే కృతి.
* **బాపూజీ (1947):** మహాత్మా గాంధీ జీవితం మరియు తత్వాలపై రచించిన ప్రబంధం.
* **కృష్ణుడు (1964) & శ్రీరాముడు (1967):** పౌరాణిక పాత్రలను ఆధునిక దృక్కోణంతో విశ్లేషించే రచనలు.
* **మా అమ్మ:** తన తల్లి పట్ల గల ప్రేమను వ్యక్తపరిచిన సునిశితమైన కవిత.
**గుర్తింపు మరియు పురస్కారాలు:**
* **కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు (1964)** – “కృష్ణుడు” కావ్యానికి.
* **పద్మభూషణ్ (1970)** – సాహిత్యం మరియు విద్యకు చేసిన కృషికి.
* ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం **”కళాప్రపూర్ణ”** బిరుదు ప్రదానం చేసింది.
* 1971లో అవార్డు కోసం **జ్ఞానపీఠ్ పురస్కారానికి** నామినేట్ చేయబడ్డారు.
* ౧౯౬౨ లో కాకినాడ లో జరిగిన **ఆరవ అఖిల భారత తెలుగు సాహిత్య సమ్మేళనం** అధ్యక్షత వహించారు.
**వారసత్వం:**
గుర్రం జాషువా తెలుగు సాహిత్యంలో ఒక యుగపురుషుడు. వారి కవిత్వం దళితులు మరియు పీడిత వర్గాలకు ధ్వని నిచ్చింది. “గబ్బిలం” లాంటి రచనలు తెలుగు సాహిత్యంలో మైలురాయిగా నిలిచాయి. సామాజిక న్యాయం, మానవ గౌరవం కోసం వారి పోరాటం వారి రచనల ద్వారా ఇప్పటికీ ప్రేరణనిస్తుంది. వారి జీవితం మరియు సాహిత్యం అనేకమంది రచయితలు మరియు సామాజిక కార్యకర్తలను ప్రభావితం చేశాయి.
జాషువా 1971లో హైదరాబాద్లో మరణించారు, కానీ సామాజిక చైతన్యం మరియు సాహిత్య అభివృద్ధిలో వారి స్పూర్తిదాయకమైన కాండి నిలిచి ఉంది.