**ఎస్.వి. రంగారావు: నవ్య తెలుగు సాహిత్య పితామహుడు**
శ్రీపాద వెంకట రంగారావు, ప్రసిద్ధంగా ఎస్.వి. రంగారావు గా పిలువబడే ఈ ప్రముఖ సాహిత్యవేత్త, తెలుగు సాహిత్యంలో ‘నవ్య సాహిత్యానికి పితామహుడు’ గా గుర్తింపు పొందారు. ఆయన రచనలు, ఆలోచనలు తెలుగు కథా, నవలా సాహిత్యాన్ని ఆధునికత వైపు మార్గం మార్చాయి.
**ప్రారంభ జీవితం మరియు విద్య:**
ఎస్.వి. రంగారావు జూలై 3, 1927న ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, కృష్ణా జిల్లాలోని పసుమర్రిలో జన్మించారు. ఆయన తల్లి సత్యవతమ్మ, తండ్రి సుందర రామయ్య. ప్రాథమిక విద్య గుంటూరులో పూర్తి చేసిన రంగారావు, తరువాత విజయవాడలోని ఆంధ్ర క్రిస్టియన్ కళాశాల నుండి బిఎ, తదనంతరం బనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఎంఏ పూర్తి చేసారు. ఆంగ్ల సాహిత్యంలో గాఢమైన పాండిత్యం సంపాదించారు.
**వృత్తి జీవితం:**
విద్యార్థి దశ నుండే రచనలు ప్రారంభించిన రంగారావు, ప్రారంభంలో ‘జయంతి’ పత్రికలో పనిచేశారు. తరువాత ఆయన ‘ఆంధ్రప్రభ’ దినపత్రికలో సహాయ సంపాదకులుగా, ఆ తరువాత ‘ఆంధ్ర పత్రిక’లో సాహిత్య సంపాదకులుగా కృషి చేశారు. సుదీర్ఘకాలం పాఠ్యపుస్తక సంఘం (టీ.సి.పి.యస్)లో డైరెక్టర్ గా పనిచేసి, విద్యారంగానికి విశేష సేవ చేశారు.
**సాహిత్య సాధన:**
రంగారావు తెలుగు సాహిత్యంలో ఒక విప్లవాత్మక మలుపు తీసుకువచ్చారు. ఆయన ప్రధానంగా నవలా రచయిత, విమర్శకుడు, విప్లవ ఆలోచనకుడు.
* **నవలలు:** ‘గోదావరి పాట’ (1961) రంగారావు ప్రతిభకు మచ్చుతునక. ఈ నవల మానవ మనస్తత్వాన్ని లోతుగా అన్వేషించడంతోపాటు, సామాజిక-రాజకీయ పరిస్థితులపై కటువైన వ్యంగ్యం చేస్తుంది. ‘జీవిత సంగీతం’, ‘కలంతో కథ’ వంటి నవలలు కూడా గణనీయమైనవి.
* **విమర్శ:** ‘నవ్య తెలుగు కథ’, ‘నవలా వ్యాసాలు’ వంటి గ్రంథాల ద్వారా ఆయన తెలుగు సాహిత్య విమర్శకు కొత్త మలుపు ఇచ్చారు. ఆంగ్ల సాహిత్య సిద్ధాంతాలను, ప్రపంచ సాహిత్య పరిప్రేక్ష్యాన్ని తెలుగులో ప్రవేశపెట్టారు.
* **సాహిత్య ఉద్యమం:** 1950-60 దశకాలలో రంగారావు నాయకత్వంలో ‘నవ్య సాహిత్యం’ ఉద్యమం బలం పొందింది. ఈ ఉద్యమం సంప్రదాయ సాహిత్య రూపాలు, ప్రయోగశీలతను ప్రోత్సహించి, ముఖ్యంగా కథా సాహిత్యాన్ని మార్పుకు గురిచేసింది. వారి పత్రిక ‘నవ్య’ ఈ ఉద్యమానికి వేదికగా నిలిచింది.
* **ప్రభావం:** రంగారావు రచనలు పాఠకులను మాత్రమే కాకుండా, వర్షం వెంకటేశ్వర రావు, కోనేటి నారాయణరావు, కొట్టా సత్యనారాయణ, రావూరి భరద్వాజ వంటి తరం రచయితలపై గాఢమైన ప్రభావం చూపాయి.
**గుర్తింపు:**
ఆయనకు అనేక సన్మానాలు, పురస్కారాలు లభించాయి. 1970లో ‘గోదావరి పాట’ నవలకు సోవియట్ ల్యాండ్ నెహ్రూ అవార్డు లభించింది. 1992లో తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారి గౌరవ డాక్టరేట్ (డి.లిట్) ప్రదానం చేసింది.
**వ్యక్తిగత జీవితం మరియు వారసత్వం:**
రంగారావు 1955లో వసంత కుమారి దేవిని వివాహం చేసుకున్నారు. ఇద్దరు కుమాళ్లు. 2012 నవంబర్ 3న, 85 సంవత్సరాల వయస్సులో చెన్నైలో ఈ మహానుభావుడు మరణించారు.
ఎస్.వి. రంగారావు తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో ఒక యుగపురుషుడు. వారి సాహిత్యం, విమర్శ, మార్గదర్శకత్వం లేకుండా ఆధునిక తెలుగు సాహిత్యం యొక్క రూపురేఖలే వేరుగా ఉండేవి. మానవ మనస్సు యొక్క సంక్లిష్టతలను, సమకాలీన సమస్యలను అలంకార శైలికి ప్రాధాన్యమివ్వకుండా నిర్భయంగా చిత్రించడం వారి రచనల ప్రత్యేకత. ‘నవ్యత’ యొక్క సిద్ధాంతకర్త మరియు ఆచరణాత్మక రచయితగా ఎస్.వి. రంగారావు పేరు తెలుగు సాహిత్యంలో శాశ్వతంగా నిలిచి ఉంటుంది.