**ఎఱ్ఱన జీవిత చరిత్ర**
**పూర్తి పేరు:** ఎఱ్ఱన, ఎఱ్ఱ ప్రెగడ
**కాలం:** 13వ శతాబ్దం (సుమారు 1280-1350)
**ప్రసిద్ధి:** తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో “ప్రథమ ఆంధ్ర కవి”గా గుర్తింపు. మహాభారతాన్ని తెలుగులోకి తర్జుమా చేసిన మొదటి కవి.
**పూర్వీకులు మరియు బాల్యం:**
* ఎఱ్ఱన సుప్రసిద్ధి చెందిన **తెలుగు కవుల వంశమైన ఎఱ్ఱ ప్రెగడల వంశానికి** చెందినవాడు.
* తండ్రి: సూరన ప్రెగడ, తల్లి: పోతమ్మ.
* జన్మస్థలం గురించి నిశ్చయంగా చెప్పలేకపోయినా, కాకతీయ సామ్రాజ్యం లోని “ఆదవల్లి” గ్రామంలో (ప్రస్తుతం తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని వరంగల్ జిల్లా) జన్మించినట్లు భావిస్తారు.
**విద్యాభ్యాసం మరియు రచనా వ్యాప్తి:**
* వేదాలు, పురాణాలు, కావ్యాలు, అలంకార శాస్త్రం మరియు సంగీతం వంటి అనేక విద్యలలో ప్రవీణుడని అతని రచనల ద్వారా తెలుస్తుంది.
* కాకతీయ రాజులు మరియు తరువాత ఢిల్లీ సుల్తానుల కాలంలో కూడా అతను సక్రియంగా రచనలు చేసినట్లు సాహిత్య చరిత్రకారులు భావిస్తారు.
**కీర్తికి కారణమైన రచన:**
* ఎఱ్ఱన ప్రధాన కీర్తి **”ఆంధ్ర మహాభారతం”** రచన.
* అతను సంస్కృత మహాభారతంలోని **మొదటి మూడు పర్వాలు (ఆది పర్వం, సభా పర్వం, అరణ్య పర్వం)** మాత్రమే తెలుగు పద్యాలలో అనువదించాడు.
* దీనిని **”ఎఱ్ఱన భారతం”** అని కూడా పిలుస్తారు.
* అతని శైలి సరళమైన, భావప్రధానమైన, మనోహరమైన తెలుగు పద్య నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉంటుంది. “ప్రథమ ఆంధ్ర కవి” అనే బిరుదు ఇతనికి చెందుతుంది.
**ప్రత్యేకతలు:**
* **తెలుగులో సాహిత్య నిర్మాణం:** ఎఱ్ఱన మహాభారతాన్ని అనువదించడం ద్వారా తెలుగు భాషలో ప్రబంధ శైలికి మరియు సంస్కృతి సంప్రదాయానికి దారి తీసాడు.
* **ధార్మిక సామరస్యం:** అతను తన రచనలలో శైవం మరియు వైష్ణవం రెండింటినీ సమానంగా గౌరవించాడు. అతని పేరు **”ఎఱ్ఱన” (శివుడు/శివభక్తుడు)** మరియు **”ప్రెగడ” (విష్ణుభక్తుడు)** అనే రెండు పదాల సమ్మిళితం అని కూడా అంటారు.
* **ఆదర్శ వర్ణన:** ఎఱ్ఱన తన రచనలలో ధర్మం, న్యాయం, సదాచారం, ధైర్యం మొదలైన మానవీయ విలువలను అద్భుతంగా వర్ణించాడు.
**మరణం:** అతని జీవితాంతం గురించి ఖచ్చితమైన వివరాలు లేవు. కానీ అతను తన మహాకావ్యాన్ని పూర్తి చేయలేకపోయాడని భావిస్తారు. అరణ్య పర్వం వరకే అనువదించాడు.
**మార్కు మాటలు:**
* ఎఱ్ఱనను తెలుగు సాహిత్య చరిత్రలో **”ఆదికవి”** లేదా **”ప్రథమ కవి”** అని పిలుస్తారు.
* అతని పని తరువాత వచ్చిన నన్నయ, తిక్కన మొదలైన మహాకవులకు ప్రేరణనిచ్చింది. నన్నయ ఎఱ్ఱన రచనలను అధ్యయనం చేసినట్లు భావిస్తారు.
* తెలుగు భాష మరియు సాహిత్యంలో మహాభారత సంప్రదాయాన్ని ప్రారంభించిన మహానుభావుడిగా ఎఱ్ఱన చిరస్మరణీయుడు.
**ప్రసిద్ధ పద్యం (ఎఱ్ఱన నుండి):**
> “అరయఁగఁ బద్మజుఁ డైనను
> నరుఁ డైనను వాని కెపుడు నమ్మఁగ రాదే
> పరికింప శివునిఁ గానమి
> పరమపదంబునకు నెన్ని భంగులు గలవే.”