రఘుపతి వెంకయ్య జీవిత చరిత్ర

**రఘుపతి వెంకయ్య జీవిత చరిత్ర**

**పూర్తి పేరు:** రఘుపతి వెంకయ్య నాయుడు
**జననం:** 15 అక్టోబర్ 1869, మచిలీపట్నం, ఆంధ్రప్రదేశ్
**నిర్యాణం:** 15 జూలై 1951, మద్రాస్ (ప్రస్తుతం చెన్నై)

**ప్రారంభ జీవితం మరియు విద్య:**
రఘుపతి వెంకయ్య గారు 1869, అక్టోబర్ 15న మచిలీపట్నంలో సంపన్న కుటుంబంలో జన్మించారు. వీరి తండ్రి రఘుపతి చౌదరి, తల్లి నివ్వాళి వెంకటరత్నమ్మ. ప్రాథమిక విద్య మచిలీపట్నంలోనే పూర్తి చేసిన వెంకయ్య, ఆ తర్వాత ఇంటర్మీడియట్ చదువు కోసం రాజమండ్రి లోని నోబిల్ కళాశాలలో చేరారు. ఆపై చిత్రకళ, జ్యామితిపై ప్రత్యేక ఆసక్తితో మద్రాస్ స్కూల్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ లో చేరి, 1890లో చిత్రకళలో డిప్లొమా పూర్తి చేసారు. తదుపరి సెయింట్ హెలెన్స్ కళాశాల, కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయంలో చేరి, 1895లో బొటని వేలు నుండి మోకాలి వరకు సహజ కొలతలను అనుసరించే ‘ఆంత్రోపోమెట్రిక్’ పద్ధతిని అభ్యసించారు.

**వృత్తి జీవిత ప్రారంభం మరియు గుర్రం పై ప్రయోగాలు:**
విదేశం నుండి తిరిగి వచ్చిన వెంకయ్య మొదట పోర్టు ట్రస్ట్ డిపార్ట్మెంట్లో డ్రాఫ్ట్స్మెన్గా చేరారు. అక్కడే గుర్రం చిత్రాలను డ్రాయింగ్ పేపర్ మీద వివిధ కోణాల్లో గీయడం ప్రారంభించారు. సినిమా చిత్రీకరణలో ఉపయోగించే వివిధ కోణాలు (క్లోజప్, లాంగ్ షాట్ మొదలైనవి) గురించి ఆలోచించి, గుర్రం చిత్రాలను ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన ‘మల్టీప్లెక్స్ ఓసిలేటింగ్ కెమెరా’తో సెకనుకు ఎనిమిది ఫ్రేమ్ల వేగంతో చిత్రీకరించారు. వాటిని ‘మ్యాజిక్ లాంతర్ను’ మార్చి రూపొందించిన ప్రొజెక్టర్ ద్వారా ప్రదర్శించడం ద్వారా చలనచిత్ర భ్రమను సృష్టించారు. 1899లో మద్రాస్ ఫామ్ వర్క్స్ వద్ద నిర్వహించిన ఈ ప్రయోగాత్మక ప్రదర్శనలు, వీరిని “భారతీయ సినిమా పితామహుడు”గా ప్రసిద్ధి చెందించాయి. ఈ ప్రదర్శనలను గుర్తించిన బ్రిటిష్ అధికారులు, వెంకయ్యను ఇండియన్ డెప్యూటీ కంజర్వేటర్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్స్ గా నియమించారు.

**చలనచిత్ర నిర్మాతగా:**
చిత్రాల ద్వారా ప్రజల్లో పర్యావరణ, వన్యప్రాణుల సంరక్షణ గురించి హెచ్చరికలు పెంచాలనే ఉద్దేశ్యంతో వెంకయ్య డెప్యూటీ కంజర్వేటర్ పదవికి రాజీనామా చేసి, మద్రాస్ లోనే తమ స్వంత స్టూడియోను స్థాపించారు. 1910లో, వీరు ‘రాఫెల్స్ పార్క్’ (సింగపూర్) లో చిత్రీకరించిన ‘ది ఎలిఫెంట్ ట్రైప్’ మొదటి డాక్యుమెంటరీ చిత్రంగా గుర్తింపు పొందింది. 1912లో, వీరు తొలి పూర్తి పొడవు కలిగిన తెలుగు సినిమా ‘భీష్మ ప్రతిజ్ఞ’ (కీచక వధ అనే పేరుతో కూడా ప్రదర్శించబడింది) నిర్మించారు. ఈ చిత్రం విశాఖపట్నంలోని కోరోనేషన్ సినిమాటోగ్రాఫ్ లో 23 మార్చి 1912న మొదటిసారి ప్రదర్శించబడిందని నమ్మకం. ఈ చిత్రం పూర్తిగా భారతీయ విషయంపై, భారతీయ కథాహరివస్తువుతో, భారతీయులచే నిర్మించబడిన మొదటి చిత్రంగా చరిత్ర సృష్టించింది.

**ఇతర ప్రముఖ చిత్రాలు:**
* **మీరా బాయి** (1919-1921) : భక్తి కవయిత్రి మీరాబాయి జీవితం ఆధారిత చిత్రం.
* **విద్యాపతి** (1921) : మైథిలి కవి విద్యాపతి జీవిత చరిత్ర.
* **సంగీత సమ్రాట్ త్యాగరాజు** (1921) : మహాన్ కర్ణాటక సంగీత సంగీతకారుడి జీవితం.
* **రుక్మాంగద చరిత్రమ్** (1921) : భక్తి మరియు నైతిక విలువలపై ఆధారిత చిత్రం.
* **మదన కామరాజు కథ** (1923) : పౌరాణిక కథ ఆధారిత చిత్రం.

**చలనచిత్ర పితామహుడు:**
వెంకయ్య గారు తమ చిత్రాల్లో భారతీయ పురాణాలు, ఇతిహాసాలు, మహాపురుషుల జీవితాలను అధికంగా చిత్రీకరించారు. ఆచార్య పి.వి. పార్థసారథి, సి. పుల్లయ్య వంటి మేధావులను తమ చిత్రాల ద్వారా ప్రజలకు పరిచయం చేశారు. వీరి చిత్రాలు మద్రాస్ మాత్రమే కాకుండా కలకత్తా, లాహోర్, కరాచీ వంటి నగరాల్లోనూ విపరీతమైన విజయాన్ని సాధించాయి. వీరి ప్రయోగాలు మరియు భారతీయ సినిమారంగం పట్ల కలిగిన నిబద్ధత వలన, వీరిని “దాదా సాహెబ్ ఫాల్కే ఆఫ్ సౌత్ ఇండియా” లేదా “భారతీయ సినిమా పితామహుడు” (ఫాదర్ ఆఫ్ టెలుగు సినిమా / ఫాదర్ ఆఫ్ ఇండియన్ సినిమా) అని పిలుస్తారు.

**గుర్తింపు:**
2006లో, భారత ప్రభుత్వం ప్రతిష్టాత్మక ‘దాదా సాహెబ్ ఫాల్కే’ అవార్డు ను (మరణానంతరం) రఘుపతి వెంకయ్య గారికి ప్రదానం చేసింది. 15 అక్టోబర్ 2012న, అంతర్జాలం సమాజం వారి 143వ జయంతి సందర్భంగా గూగుల్ డూడుల్ ద్వారా వారిని గౌరవించింది.

**వారసత్వం:**
రఘుపతి వెంకయ్య గారు భారతీయ సినిమా పరిశ్రమ పునాది రాయిని వేసిన వ్యక్తి. వీరి ప్రయోగశీలత, సృజనాత్మకత, భారతీయ కథనంపై నమ్మకం తెలుగు మాత్రమే కాకుండా మొత్తం భారతీయ సినిమారంగానికి దిశానిర్దేశం చేసింది. ఆధునిక భారతీయ సినిమా రూపుదిద్దుకున్న పితామహుడిగా వారి సేవలు ఎల్లప్పుడూ స్మరించుకోబడతాయి.