కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు జీవిత చరిత్ర

**కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు జీవిత చరిత్ర**

**పూర్వీకులు, బాల్యం, విద్యాభ్యాసం:**
కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు గారు 1887 జూలై 15న, ప్రస్తుత ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, కృష్ణా జిల్లాలోని పెద్దపర్రు గ్రామంలో జన్మించారు. తండ్రి సీతారామరావు, తల్లి లక్ష్మీదేవమ్మ. వీరి బాల్యం మరియు ప్రాథమిక విద్య మద్రాసులో (చెన్నై) జరిగింది. తండ్రి ప్రోత్సాహంతో చిన్న వయస్లోనే సంస్కృతం, తెలుగు సాహిత్యాలను అధ్యయనం చేసారు. ఎఫ్.ఏ. పరీక్షలో ఉత్తీర్ణత చెందిన తర్వాత, ఉన్నత విద్యకోసం కలకత్తా వెళ్లి, అక్కడ బి.ఏ., బి.ఎల్. పట్టాలు సాధించారు.

**స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు:**
విద్యాభ్యాసం ముగించిన తర్వాత, లక్ష్మణరావు గారు కలకత్తాలోనే వకీలు వృత్తిని ప్రారంభించారు. కానీ కలకత్తాలో జరిగిన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ సభలలో పాల్గొన్నప్పుడు, స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంపై ఆకర్షితులయ్యారు. 1917లో గాంధీజీని మొదటిసారి కలిశారు. ఆ తర్వాత వారి ఆదర్శాలను, సిద్ధాంతాలను హృదయంలో ధరించి, స్వదేశీ ఉద్యమంలో చురుకుగా పాల్గొన్నారు. అనేకసార్లు జైలు శిక్షను భరించారు. బ్రిటీష్ ప్రభుత్వం వారికి “రావు బహదూర్” బిరుదునిచ్చినప్పుడు, దానిని తిరస్కరించి తమ దేశభక్తిని ప్రదర్శించారు. స్వాతంత్ర్యానంతరం ఎర్రమిల్లి జిల్లా నుండి రాజ్యసభ సభ్యునిగా కూడా పనిచేశారు.

**సంస్కర్త, సాహిత్యవేత్త:**
లక్ష్మణరావు గారి జీవితంలో అతి ముఖ్యమైన అంశం సాహిత్య, సామాజిక సేవ. వీరు **”ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్”ను స్థాపించడంలో** ప్రధాన పాత్ర పోషించారు. 1911లో ఈ సంస్థను స్థాపించినప్పుడు దానికి తొలి కార్యదర్శిగా, ఆ తర్వాత చైర్మన్‌గా కీర్తి గడించారు. తెలుగు భాషా సాహిత్యాల అభివృద్ధికి ఈ సంస్థ ద్వారా అమూల్యమైన సేవలు చేశారు. ప్రాచీన, అరుదైన తెలుగు గ్రంథాలను సేకరించి, సంపాదించి, ప్రచురించడం ఈ సంస్థ ద్వారా సాగించారు.

**పరిశోధకుడు, విమర్శకుడు:**
వీరు గొప్ప పరిశోధకుడు మరియు విమర్శకుడు. “తెనుగు కవుల చరిత్ర” (ఆరు భాగాలు), “ఆంధ్ర వాఙ్మయ చరిత్ర” వంటి గ్రంథాలు రచించారు. ఇవి తెలుగు సాహిత్య చరిత్ర రచనలో మైలురాళ్లుగా నిలుస్తాయి. తిక్కన, శ్రీనాథుడు, భాస్కరశాస్త్రి వంటి కవుల జీవితాలు, కృతులపై లోతైన పరిశోధన చేసి, విలువైన వ్యాసాలు, గ్రంథాలు రచించారు. వీరి రచనలు పాండిత్యపు సంపన్నతతో పాటు, స్పష్టమైన విశ్లేషణతో నిండి ఉంటాయి.

**కుటుంబ జీవితం, మరణం:**
వీరు 1914లో రామాబాయమ్మగారిని వివాహం చేసుకున్నారు. వీరికి నలుగురు కుమారులు. స్వాతంత్ర్యం, సాహిత్యం, సంస్కృతి కోసం అంకితభావంతో జీవితం గడిపిన ఈ మహనీయుడు 1963 సెప్టెంబరు 25న మద్రాస్ (చెన్నై)లో దేహత్యాగం చేశారు.

**వారసత్వం:**
కొమర్రాజు లక్ష్మణరావు గారు తెలుగు సాహిత్య, సాంస్కృతిక చరిత్రకు ఎనలేని సేవ చేశారు. ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్తు నేడు తెలుగు వాఙ్మయానికి ప్రముఖ కేంద్రంగా వెలుగొందడంలో వారి ప్రయత్నాలు, నాయకత్వానికి ప్రధాన కారణం. ఒకే సమయంలో స్వాతంత్ర్య యోధుడు, ప్రజ్ఞావంతుడైన న్యాయవాది, అన్వేషకుడైన పరిశోధకుడు మరియు ప్రతిష్టాత్మకమైన సంస్థాపకునిగా వారు నిలుస్తారు. తెలుగు సాహిత్య పరిశోధనకు వారు వేసిన పునాదులు శాశ్వతమైనవి. వారి రచనలు తెలుగు విద్యార్థులు, పండితులందరికీ అమూల్యమైన మార్గదర్శకాలుగా నిలుస్తాయి.