వేమూరి గగ్గయ్య: జనప్రియ సంస్కృతి శాస్త్రవేత్త

**వేమూరి గగ్గయ్య: జనప్రియ సంస్కృతి శాస్త్రవేత్త**

**పూర్తి పేరు:** వేమూరి గంగాధరం గగ్గయ్య (ప్రసిద్ధ పేరు: వేమూరి గగ్గయ్య)
**జననం:** డిసెంబర్ 25, 1948
**స్థలం:** పెద పులిపాక, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, ఆంధ్రప్రదేశ్
**మరణం:** నవంబర్ 23, 2020
**వృత్తి:** రచయిత, పత్రికా సంపాదకుడు, సంస్కృతి పరిశోధకుడు, సామాజిక వ్యాఖ్యాత

**ప్రారంభ జీవితం మరియు విద్య:**
గగ్గయ్యగారు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోని పెద పులిపాక గ్రామంలో జన్మించారు. వారి తండ్రి వేమూరి సుబ్బయ్య, తల్లి అన్నపూర్ణమ్మ. వారి బాల్యం గ్రామీణ వాతావరణంలో గడిచింది, ఇది తరువాతి జీవితంలో వారి రచనలపై గాఢమైన ప్రభావాన్ని చూపింది. కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయం, హైదరాబాదు నుండి తెలుగు సాహిత్యంలో ఎంఏ పట్టా పొందారు.

**వృత్తిపరమైన జీవితం:**
గగ్గయ్యగారు తన వృత్తి జీవితాన్ని పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడిగా ప్రారంభించారు. త్వరలోనే వారు ‘ఆంధ్రప్రభ’ దినపత్రికతో జర్నలిస్టుగా చేరి, దాని ప్రముఖ సప్తహృదయ సంపాదక మండలిలో భాగమయ్యారు. వారి ఆలోచనాత్మక కథనాలు, స్పష్టమైన వ్యాఖ్యానాలు వారికి విశిష్టమైన గుర్తింపు తెచ్చిపెట్టాయి. తరువాత ‘ఆంధ్రభూమి’ దినపత్రికలో సంపాదకీయ సలహాదారుగా పనిచేశారు.

**సాహిత్యిక రచనలు మరియు విశిష్టత:**
వేమూరి గగ్గయ్య ప్రధానంగా **సంస్కృతి శాస్త్రవేత్త**గా, **జానపద పరిశోధకుడు**గా గుర్తింపు పొందారు. వారు సుమారు **40 పైగా పుస్తకాలు** రచించారు, ఇవి ప్రధానంగా తెలుగు జానపద సంస్కృతి, నమ్మకాలు, ఆచారాలు, పండుగలు, జ్యోతిష్యం, సామాజిక చరిత్రపై కేంద్రీకృతమై ఉంటాయి.

**ప్రసిద్ధ రచనలు:**
* **”తెలుగు సంస్కృతి విశ్వకోశం”** – ఇది వారి మాస్టర్పీస్. తెలుగువారి జీవన విధానం, సంస్కృతిని అన్ని కోణాల్లో విశ్లేషించే ఈ గ్రంథం ఎనిమిది భాగాల్లో ప్రచురించబడింది. ఇది తెలుగు సంస్కృతిపై అత్యంత సమగ్రమైన ప్రస్తుత గ్రంథాల్లో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.
* **”తెలుగు వారి సంస్కృతి సంప్రదాయాలు”**
* **”జానపద విజ్ఞానం”**
* **”నక్షత్రాల రహస్యాలు”** (జ్యోతిష్యం మీద)
* **”పండుగలు – పర్వాలు”**
* **”తెలుగులో శకునాలు – సూచనలు”**
* **”గ్రామ దేవతలు”**
* **”తెలుగు వారి మాంత్రికత”**

**సాంస్కృతిక కృషి:**
గగ్గయ్యగారు తెలుగు జానపద జ్ఞానాన్ని, సంస్కృతిని ఆధునిక విధానంతో పరిశోధించి, వ్యవస్థీకరించి, ఆధార సహితంగా ప్రజలకు అందించడంలో అపూర్వమైన కృషి చేశారు. వారి రచనలు గాఢమైన పరిశోధన, సులభమైన ప్రస్తుతీకరణ, ఆకర్షణీయమైన విశ్లేషణలకు ప్రసిద్ధి చెందాయి. వారు ‘తెలుగు సంస్కృతి వేదిక’ వంటి సంస్థల ద్వారా సామాజిక, సాంస్కృతిక చైతన్య కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు.

**గుర్తింపు మరియు పురస్కారాలు:**
* తెలుగు సంస్కృతికి చేసిన సేవకు గుర్తింపుగా **ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం** (2004).
* **తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం** నుండి డాక్టరేట్ (గౌరవ పీహెచ్డి).
* **కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ** తరఫున రాష్ట్ర సలహాదారు.
* అనేక సాహిత్య, సాంస్కృతిక సంస్థల నుండి సన్మానాలు, పురస్కారాలు.

**వ్యక్తిగత జీవితం:**
వేమూరి గగ్గయ్య సుశీలత గారిని వివాహం చేసుకున్నారు. వారికి ఇద్దరు కుమార్తెలు ఉన్నారు.

**మరణం:**
2020, నవంబర్ 23న హైదరాబాద్లో కరోనా వైరస్ సంబంధిత సమస్యల వలన వేమూరి గగ్గయ్యగారు మరణించారు.

**వారసత్వం:**
వేమూరి గగ్గయ్య ఒక జానపద సంస్కృతి శాస్త్రవేత్త మాత్రమే కాదు, తెలుగు సామాన్య జనుల మనస్తత్వాన్ని, జీవిత విధానాన్ని నమోదు చేసిన సామాజిక చరిత్రకారుడు. వారి గ్రంథాలు తెలుగు సంస్కృతి మీద అంతిమ మూలాధారాలుగా భావించబడతాయి. తెలుగు జానపద జ్ఞాన భాండాగారాన్ని రాత రూపంలో సంరక్షించి, భావి తరాలకు అందించడంలో వారి కృషి అమూల్యమైనది. సంస్కృతి, సంప్రదాయాల మీద ఆధారపడకుండా, విజ్ఞాన భావనతో విశ్లేషించి రాయడంలో వారు ఒక ప్రత్యేక మార్గదర్శకుడుగా నిలిచారు.