బసవరాజు వెంకట అప్పారావు (1894-1933) తెలుగు సాహిత్యంలో భావకవితా యుగానికి ప్రతీకగా నిలిచిన ప్రముఖ కవి, న్యాయవాది మరియు పత్రికా సంపాదకుడు. వారి ప్రతిభామయమైన మరియు విరహిత జీవితాన్ని ఈ జీవిత చరిత్రలో పరిశీలిద్దాం.
📜 ప్రారంభ జీవితం మరియు విద్య
బసవరాజు అప్పారావు 1894, డిసెంబరు 13న, విజయవాడ (ఆ కాలంలో బెజవాడ) సమీపంలోని పటమట గ్రామంలో జన్మించారు. తండ్రి పిచ్చయ్య, తల్లి వెంకమ్మ.
విద్యార్థి జీవితం బెజవాడలోని సి.ఎం.ఎస్. హైస్కూలులో ప్రారంభమై, 1912లో పాఠశాల ఫైనల్ పరీక్షలో ఉత్తీర్ణత సాధించారు. ఆ తర్వాత చెన్నైలోని ప్రెసిడెన్సీ కళాశాలలో చదివి 1916లో బి.ఏ. పట్టం పొందారు. బి.ఏ. చదువుతున్న సమయంలోనే, 1916లోనే, తన మేనమామ కుమార్తె రాజ్యలక్ష్మమ్మతో వివాహం జరిగింది. ఆమె తరువాత ‘సౌదామిని’ కలం పేరుతో కవయిత్రిగా ప్రసిద్ధి చెందారు.
✍️ వృత్తి జీవితం మరియు సాహిత్య సేవ
అప్పారావు గారి వృత్తి జీవితం వివిధ రంగాలను తాకింది. విద్యాభ్యాసం పూర్తయిన తర్వాత, 1921 ప్రాంతంలో ఆంధ్రపత్రిక మరియు భారతి వంటి ప్రముఖ పత్రికలకు సహాయ సంపాదకుడిగా పనిచేశారు. 1926లో న్యాయవిద్య (బి.యల్.) పూర్తి చేసి, 1927లో బెజవాడలో న్యాయవాద వృత్తిలో ప్రవేశించారు. అయితే, 1932 చివరలో ఈ వృత్తిని వదిలేసి, మళ్లీ పత్రికా రంగానికి వెళ్లాలని ఢిల్లీ వెళ్లారు.
కవిగా, ఆయన దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి, నండూరి సుబ్బారావులతో కలిసి తెలుగు సాహిత్యంలో “భావకవుల త్రయంగా” ప్రసిద్ధి చెందారు. వారి సరళ, సహజమైన, భావప్రధానమైన శైలిని పరిశీలించిన దేవులపల్లి గారు “సుబ్బారావు పాట నిభృత సుందరం, అప్పారావు పాట నిసర్గ మనోహరం” అని వర్ణించారు. వారి పాటలు జనసామాన్యంలోకి లయబద్ధంగా చొచ్చుకున్నాయి. జాతీయోద్యమ కాలంలో “కొల్లాయి గట్టితేనేమి? మా గాంధి మాలడై తిరిగితేనేమి?” వంటి కవితలు భారతదేశం మారుమ్రోగాయి.
📚 ప్రసిద్ధ రచనలు
వారి రచనలు ప్రేమ, విరహం, జీవిత విషాదం, దేశభక్తి వంటి వివిధ అంశాలను తాకాయి. వారి మరణానంతరం, 1934లో ‘బసవరాజు అప్పారావు గీతములు’ అనే పేరుతో వారి పాటల సంకలనం ప్రచురించబడింది. ఈ సంకలనంలో ఉన్న కొన్ని ప్రసిద్ధ రచనలు:
🕊️ తుది దినాలు మరియు వారసత్వం
దురదృష్టవశాత్తు, ఆయన జీవితం చిన్న కాలం మాత్రమే ఉండి 1933, జూన్ 10న, తన 38వ వయస్సులో మరణించారు. మరణానికి కారణం మనోవైకల్యముగా (మానసిక అస్వస్థత) చెప్పబడింది.
చిన్న జీవితకాలంలోనే, బసవరాజు అప్పారావు తెలుగు సాహిత్యంలో అమరత్వాన్ని సంపాదించారు. వారి గేయాలు, ప్రేమగీతాలు, భావకవితలు చాలామంది ప్రముఖ గాయకులచే పాడబడ్డాయి. “లోకాని కుత్తుత్త దీపావళీ! నాకు మాత్రము దివ్యదీపావళీ!” వంటి వారి సాహిత్య పంక్తులు తెలుగు ప్రజల హృదయాల్లో ఎప్పటికీ నిలిచిపోయాయి.
వారి జీవితం గురించి మరింత వివరాలు తెలుసుకోవాలనుకుంటే, వికీపీడియా పేజీ లేదా వికీసోర్స్ లోని జీవితచరిత్ర చదవవచ్చు. అలాగే, ఇంటర్నెట్ ఆర్కైవ్ లో వారి ‘గీతములు’ పుస్తకం డిజిటల్ రూపంలో లభ్యమవుతుంది.