అక్కినేని నాగేశ్వర రావు: తెలుగు సినిమా యుగపురుషుడు
**ప్రారంభ జీవితం:**
అక్కినేని నాగేశ్వర రావు 20 సెప్టెంబర్ 1923న ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం, కృష్ణా జిల్లాలోని రామప్పరం గ్రామంలో జన్మించారు. తండ్రి అక్కినేని వెంకట రత్నం, తల్లి సత్యవతమ్మ. చిన్నతనంలోనే నటనపై ఆసక్తి కనబరిచిన నాగేశ్వరరావు విజయవాడలో విద్యాభ్యాసం చేస్తూ నాటక రంగంలో చురుకుగా పాల్గొనేవారు. తరువాత కుటుంబంతో చెన్నై (మద్రాసు) చేరుకోవడంతో ఆయన జీవితం మలుపు తిరిగింది.
**సినిమా ప్రయాణం:**
మొదటి నటన 1941లో “ధర్మపత్ని” చిత్రంతో, కానీ ప్రధాన పాత్రలో మొదటి చిత్రం 1944లో “శ్రీ మహారాజా”గా గుర్తింపు పొందింది. నాగేశ్వరరావు తన ప్రతిభ, కష్టపడి పనిచేసే స్వభావంతో త్వరలోనే తెలుగు సినిమా ప్రేక్షకుల హృదయాల్లో స్థానం సంపాదించుకున్నారు.
1950లలో ఆయన నటించిన చిత్రాలు తెలుగు సినిమా చరిత్రలో మైలురాళ్ళుగా నిలిచాయి. “లవకుశ” (1963), “మిసమ్మా” (1955), “మాయా బజార్” (1957), “గుండమ్మ కథ” (1962) వంటి చిత్రాలు విమర్శనాత్మక, వాణిజ్యపరమైన విజయాలు సాధించాయి. ప్రఖ్యాత దర్శకుడు భీమ్సింగ్ రాఘవ, కె.వి.రెడ్డి లాంటి వారితో సహా అనేక మంది ప్రముఖ దర్శకులతో సహకరించారు.
నాగేశ్వర రావు “నాట్యశిల్పి”గా ప్రసిద్ధి చెందారు. ఆయన నటనలో సహజత్వం, డైలాగ్ డెలివరీ, భావ ప్రదర్శన అన్ని తరాల ప్రేక్షకులను ఇప్పటికీ మంత్రముగ్ధులను చేస్తాయి. ఆయన నటించిన “దేవదాసు”లో చంద్రముఖి పాత్ర విశేషంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.
**పురస్కారాలు, గౌరవాలు:**
* **రాష్ట్రపతి పురస్కారాలు:** నాగేశ్వరరావు 1965లో పద్మశ్రీ, 1987లో పద్మభూషణ్ పురస్కారాలతో సత్కరించబడ్డారు.
* **రాష్ట్రీయ చలనచిత్ర పురస్కారాలు:** ఆయనకు 1964లో “ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర నటుడు”గా గౌరవించబడ్డారు. “తెనాలి రామకృష్ణ” చిత్రంలో నటనకు 1970లో ఉత్తమ నటుడిగా జాతీయ చలనచిత్ర పురస్కారం లభించింది.
* **నంది పురస్కారాలు:** తెలుగు సినిమారంగానికి చేసిన సేవలకు గుర్తింపుగా ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం విధానంలో “నంది” పురస్కారాన్ని ఆయన పేరుతో నామకరణం చేసింది. ఆయనకు ఐదు నంది పురస్కారాలు లభించాయి.
* **ఇతర గౌరవాలు:** 1991లో ఆయనకు దాదాసాహెబ్ ఫాల్కే పురస్కారం లభించింది.
**వ్యక్తిగత జీవితం, వారసత్వం:**
నాగేశ్వరరావు 1949లో అన్నపూర్ణ దేవిని వివాహం చేసుకున్నారు. ఈ దంపతులకు నాగార్జున (ప్రసిద్ధ నటుడు), వెంకటేశ్వరరావు (నాగేశ్వరరావు ఆర్ట్ ప్రొడక్షన్స్) సంస్థాపకుడు, సాయికుమార్, సురేఖ లని నలుగురు పిల్లలు.
అక్కినేని నాగేశ్వర రావు 22 జనవరి 2014న 90 సంవత్సరాల వయస్సులో హైదరాబాద్లో నిధనరించారు.
**వారసత్వం:**
తెలుగు సినిమాకు “మహానటుడు”, “యుగపురుషుడు”గా అక్కినేని నాగేశ్వర రావు గుర్తింపు పొందారు. ఆయన నటనా కళ నాటి నుంచి ఇప్పటి వరకు అనేక మంది నటులకు ప్రేరణ. తన దగ్గరి స్నేహితుడు, సహనటుడు ఎన్.టి.రామారావుతో పాటు, ఆధునిక తెలుగు సినిమా సామ్రాజ్యం నిర్మాణంలో నాగేశ్వర రావు ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు. శతాబ్దాలుగా తెలుగు ప్రేక్షకుల హృదయాల్లో నాగేశ్వర రావు నటన, చిత్రాలు చిరస్థాయిగా నిలిచి పోయాయి.