పసుమర్తి కృష్ణమూర్తి జీవిత చరిత్ర
**పూర్తి పేరు:** పసుమర్తి కృష్ణమూర్తి
**ప్రసిద్ధి:** ప్రముఖ సాహిత్య విమర్శకుడు, ప్రాధ్యాపకుడు, పండితుడు
**జననం:** డిసెంబర్ 22, 1915
**మరణం:** ఫిబ్రవరి 18, 1987
**ప్రారంభ జీవితం మరియు విద్య:**
పసుమర్తి కృష్ణమూర్తి గుంటూరు జిల్లాలోని పసుమర్తి గ్రామంలో 1915, డిసెంబర్ 22న జన్మించారు. ఆయన తండ్రి పసుమర్తి వెంకటసుబ్బారావు, తల్లి నాగమ్మ. ప్రారంభ విద్య గుంటూరులోనే పూర్తి చేసిన ఆయన ఆంధ్ర క్రిస్టియన్ కళాశాల, గుంటూరు నుండి బి.ఏ. పట్టభద్రులయ్యారు. తరువాత మద్రాసు ప్రెసిడెన్సీ కళాశాల నుండి ఎం.ఏ., బ్యాచిలర్ ఆఫ్ లా పట్టాలు సాధించారు. తన విద్యార్థి దశలోనే ఆయనకు సాహిత్యం, రాజకీయాలపై తీవ్ర ఆసక్తి ఏర్పడింది.
**వృత్తిజీవితం:**
కృష్ణమూర్తి ప్రారంభంలో కొంతకాలం న్యాయవాద వృత్తిని చేపట్టారు. కానీ ఆకర్షణ సాహిత్యం, అకాడెమిక్ వైపుగా మారింది. ఆయన ఆంధ్ర క్రిస్టియన్ కళాశాల, గుంటూరులో ఆంగ్లం అండ్ తెలుగు శాఖాధిపతిగా, ఆంధ్ర యూనివర్సిటీ (ఇప్పటి ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం)లో ఆంగ్ల అధ్యయనశాఖ ప్రొఫెసర్ గా, తరువాత ఆ శాఖకే అధ్యక్షుడిగా కూడా పనిచేశారు. అక్కడి నుండి ప్రొఫెసర్ ఎమెరిటస్ గా నివృత్తి పొందారు.
**సాహిత్య సేవ మరియు విశిష్టత:**
పసుమర్తి కృష్ణమూర్తి తెలుగు సాహిత్య విమర్శకులలో ఒకరైన “నవ్య సాహిత్య విమర్శ” ప్రవర్తకులలో ముఖ్యుడు. ఆయన విమర్శకు సైద్ధాంతిక పునాదులు ఉండేవి. పాశ్చాత్య విమర్శా సిద్ధాంతాలను తెలుగు సాహిత్య విమర్శలో సమర్థవంతంగా అన్వయించి, ఆధునిక దృక్పథాన్ని ప్రవేశపెట్టారు. ఆయన విమర్శ స్పష్టత, తార్కికత, విశ్లేషణాత్మక దృష్టికి ప్రసిద్ధి చెందింది.
**ప్రముఖ రచనలు:**
* **విమర్శా గ్రంథాలు:** ‘విమర్శ’, ‘కథా విమర్శ’, ‘నాటక విమర్శ’, ‘నవలా విమర్శ’, ‘సాహిత్య విమర్శ’ – ఈ గ్రంథాలు ఆయన ప్రసిద్ధి మూలాలు.
* **అనువాదాలు:** ఆయన షేక్స్పియర్ నాటకాలను తెలుగులోకి అనువదించడంలో మహోపకారి. ‘హామ్లెట్’, ‘మాక్బెత్’, ‘రోమియో అండ్ జూలియట్’, ‘ఆథెల్లో’ వంటి నాటకాల అనువాదాలు చేశారు. ఈ అనువాదాలు సాహిత్య అనువాదాల్లో మార్గదర్శకంగా నిలుస్తాయి.
* **ఇతర రచనలు:** ‘పాశ్చాత్య నాటక సాహిత్యం’, ‘సాహిత్యం: స్వరూప స్వభావాలు’ మొదలైనవి.
**పురస్కారాలు, గౌరవాలు:**
* ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం
* ఆంధ్ర యూనివర్సిటీ వారి ‘కళాప్రపూర్ణ’ గౌరవం
* ప్రముఖ సాహిత్య సంస్థలు చేసిన గౌరవ ప్రదానాలు
**వ్యక్తిగత జీవితం:**
కృష్ణమూర్తి వివాహం చేసుకున్నారు. ఆయన కుమారుడు పసుమర్తి సూర్యనారాయణ ప్రముఖ పాత్రికేయుడు, రచయిత.
**మరణం:**
పసుమర్తి కృష్ణమూర్తి 1987, ఫిబ్రవరి 18న మరణించారు.
**ముగింపు:**
పసుమర్తి కృష్ణమూర్తి తెలుగు సాహిత్య విమర్శని ఒక వైజ్ఞానిక, విశ్లేషణాత్మక రంగంగా మార్చడంలో ప్రముఖ పాత్ర వహించారు. ఆయన రచనలు, అనువాదాలు, ప్రాధ్యాపక జీవితం తెలుగు సాహిత్య ప్రపంచానికి అమూల్యమైన కాణాచి. ఆధునిక తెలుగు విమర్శా పితామహులలో ఒకరిగా ఆయన స్థానం సుస్థిరంగా నిలచింది.