నాచన సోమన జీవిత చరిత్ర

**నాచన సోమన జీవిత చరిత్ర**

**పరిచయం:**
నాచన సోమన (సుమారు 12వ శతాబ్దం) మధ్యయుగ తెలుగు సారస్వత చరిత్రలో ఒక ప్రముఖ కవి, తత్వవేత్త మరియు సామాజిక సంస్కర్తగా నిలిచాడు. ఆయన ప్రధానంగా వీరశైవ భక్తి సాహిత్యానికి చేసిన కృషికి ప్రసిద్ధి చెందాడు. “వచన కవితా పితామహుడిగా” కూడా పేరు పొందిన సోమన, సంస్కృతం, ప్రాకృతం మాటల్లో ఉన్న జ్ఞానాన్ని సాధారణ ప్రజల భాషైన తెలుగులోకి తెచ్చి, భక్తి మార్గాన్ని ప్రజాదరణ పొందేలా చేశాడు.

**జననం, బాల్యం:**
సోమన పాత నల్గొండ జిల్లా (ప్రస్తుతం యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా)లోని పండరంగిలో సుమారు 12వ శతాబ్దం చివరలో జన్మించాడని భావిస్తారు. ఆయన తండ్రి సూరన, తల్లి అక్కమాంబ. శైవ మతంలోని పంచాచార్యుల్లో ఒకరైన శ్రీశైలం మల్లికార్జున పండితారాధ్యుల శిష్యవర్గంలో సోమన ఉండేవాడు. చిన్ననాటనే సాంప్రదాయ విద్యాభ్యాసంతో పాటు ఆధ్యాత్మిక ఆసక్తిని కూడా ప్రదర్శించాడు.

**సాహిత్య సేవ:**
నాచన సోమన రచనలు ప్రధానంగా వీరశైవ దర్శనం, సామాజిక సమానత్వం, నీతి మరియు భక్తి అంశాలను కేంద్రంగా చేసుకున్నాయి. ఆయన రచనలు సాధారణ ప్రజలు అర్థం చేసుకోవడానికి సులభమైన, స్పష్టమైన తెలుగు భాషలో ఉండేవి.

**ప్రధాన రచనలు:**
1. **ఉత్తర హరివంశం:** ఇది సోమన అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన రచన. ఇందులో ఆయన పాండవుల వంశాన్ని, వీరశైవ తత్వాన్ని వివరిస్తూ, కౌరవులను బ్రాహ్మణులుగా, పాండవులను శివభక్తులుగా చిత్రించాడు. ఈ గ్రంథం ద్వారా సామాజిక వివక్షను వ్యతిరేకించి, భక్తి ద్వారా మోక్షం సాధించవచ్చనే సందేశం ఇచ్చాడు.
2. **సోమనాథ శతకం:** శతక రచనల్లో ఇది ఒక మార్గదర్శకం. ఇందులో నీతి, ధర్మం, భక్తి అంశాలు నూరు పద్యాల రూపంలో చెప్పబడ్డాయి.
3. **అనుభవసారము:** ఇది ఆధ్యాత్మిక అనుభవాలను వివరించే రచన.
4. **తెలుగు వేదాలు:** వేద సారాన్ని తెలుగు ప్రజలకు అందించడానికి సోమన రచించిన గ్రంథాలు.

**విశేషతలు, సాధనలు:**
* **వచన సాహిత్య పితామహుడు:** సోమన ప్రత్యేకంగా ‘వచన’ శైలిని (గద్య పద్య మిశ్రితం) తెలుగు సాహిత్యంలో ప్రచారం చేశాడు. ఈ శైలి భక్తి సందేశాన్ని సులభంగా, ప్రభావంగా మార్చడానికి సహాయపడింది.
* **సామాజిక విప్లవకారుడు:** ఆ కాలంలో విస్తారంగా ఉన్న జాతి వివక్ష, ఆచార వ్యవహారాలను తీవ్రంగా విమర్శించాడు. భగవంతుని దగ్గరకు చేరడానికి జన్మ కాదు, భక్తి ముఖ్యమని ప్రతిపాదించాడు.
* **భాషా సేవ:** సంస్కృతం యొక్క ఆధిపత్యాన్ని ఎదుర్కొంటూ, తెలుగు భాషను ఆధ్యాత్మిక, తాత్విక చర్చల భాషగా ఉన్నత స్థాయికి ఎత్తాడు. ప్రాచీన తెలుగు భాషా రూపాన్ని సంరక్షించిన రచనలు ఆయనవి.
* **సమన్వయ వాది:** వేదాంతం, వీరశైవం, లౌకిక జ్ఞానం అనేవాటిని సమన్వయం చేసి, సామాన్య ప్రజలకు అర్థమయ్యేలా ప్రస్తుతించాడు.

**మరణం:**
సోమన జీవితం చివరి దశల్లో శ్రీశైలంలో గడిపి, అక్కడే సమాధి స్తుడయ్యాడని ప్రతీతి. ఆయన సమాధి శ్రీశైలం లోని కురువపురంలో ఉంది.

**పౌరోహిత్యం:**
నాచన సోమన తరువాతి తెలugu కవులు, ముఖ్యంగా వీరశైవ కవులపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపాడు. పాల్కురికి సోమనాథుడు వంటి కవులు ఆయన మార్గంలోనే నడిచారు. సామాజిక న్యాయం, భాషా సౌభాగ్యం, ఆధ్యాత్మిక సమత్వం కోసం ఆయన చేసిన సంఘర్షణ నేటికీ ప్రేరణనిస్తుంది.

**ముగింపు:**
నాచన సోమన కేవలం కవి మాత్రమే కాదు, ఒక యుగపురుషుడు. ఆయన రచనల ద్వారా తెలుగు భాషకు, సాహిత్యానికి గౌరవాన్ని తెచ్చి, సామాజిక చైతన్యాన్ని ఏర్పరచి, అనేక మంది భక్తులను, తత్వవేత్తలను ప్రభావితం చేశాడు. తెలుగు సంస్కృతిలో ఆయన స్థానం శాశ్వతమైనది.