—
**బమ్మెర పోతన జీవిత చరిత్ర**
**పూర్తి పేరు:** బమ్మెర పోతన
**జననం:** 1405–1470 మధ్య కాలం (సరియైన తేదీ నిర్ధారణలేదు)
**జన్మస్థలం:** బమ్మెర (ప్రస్తుతం వరంగల్ జిల్లాలోని పాలకుర్తి మండలంలోని గ్రామం) లేదా అదే పేరు గల మరో గ్రామం.
**మరణం:** సుమారు 1480.
**విశేషం:** తెలుగు సాహిత్యంలో “పోతన” అనే పేరుతో ప్రఖ్యాతి చెందిన ఈ మహాకవి భగవద్గీత తెలుగు అనువాదం, భాగవతం రచనలకు ప్రసిద్ధి చెందారు.
—
### **ప్రారంభ జీవితం:**
పోతన తెలుగు దేశంలోని బమ్మెర గ్రామంలో ఒక సామాన్య కుటుంబంలో జన్మించారు. వీరి తల్లి లక్కమాంబ, తండ్రి కేసన. పోతన వ్యవసాయం చేస్తూ, సాధారణ జీవితం గడుపుతూ సంస్కృతం, తెలుగు భాషలపై గట్టి పట్టు సంపాదించారు. మొదట్లో వీరు “శివభక్తుడు”. శైవ మతంలోని వీరు తర్వాత వైష్ణవ భక్తిలో కూడా ప్రవేశించారు.
—
### **సాహిత్య రచనలు:**
పోతన ప్రసిద్ధి చెందడానికి కారణం అతని రచన **”భాగవతం”**. ఇది సంస్కృతంలోని మహర్షి వ్యాసుడి భాగవత పురాణాన్ని తెలుగులో అనువదించడమే కాక, స్వతంత్ర కావ్యంగా రచించిన గొప్ప గ్రంథం.
**ప్రధాన రచనలు:**
1. **శ్రీమద్భాగవతము** – పోతనకు అమరత్వం తెచ్చిన గ్రంథం. దీనిని “పోతన భాగవతం” అని కూడా పిలుస్తారు. ఇందులో దశమ స్కంధం (కృష్ణలీలలు) ప్రత్యేకంగా ప్రజల హృదయాలను కదిలించింది.
2. **భోగినీ దండకము**
3. **విరాట పర్వము** – భారతాన్ని తెలుగులోకి తీసుకురావడంలో ఇది ముఖ్యమైన ప్రయత్నం.
పోతన రచనల్లో సరళమైన తెలుగు, భక్తి రసం, జనసామాన్యంలోకి భగవద్భక్తిని ప్రసారం చేయడం కనబడతాయి. ఆయన పద్యాలు భావగాంభీర్యం, సుందరమైన ఉపమానాలు, మానవీయ భావనలతో నిండి ఉంటాయి.
—
### **పోతన భాగవతం రచన చరిత్ర:**
ప్రతిపద్ధతిగా ఉన్న కథనం ప్రకారం, పోతన భాగవతం రచించడం ప్రారంభించినప్పుడు, తన రాజైన సర్వజ్ఞ సింగభూపతి (కాకతీయ సామంతుడు) దానికి ఆశ్రయం ఇస్తానని చెప్పాడు. కానీ రాజు పుస్తకం మొదట్లో “అవధూత పండితారాధ్య చరిత్ర” అనే శైవ గ్రంథంగా రాయమని కోరాడు. పోతన భక్తి భావనతో, “నా కవిత్వం భగవంతునికే అంకితం” అని భావించి, రాజు ఆదేశాన్ని నిరాకరించి, భాగవతాన్ని దేవునికే అంకితం చేశారు. దీంతో ఆయన రాజాశ్రయాన్ని వదిలి, సాధారణ గృహస్థ జీవితం గడపడం కొనసాగించారు.
—
### **సాహిత్య ప్రాధాన్యత:**
పోతనను తెలుగు సాహిత్యంలో “భక్తి కవుల త్రయంలో” ఒకరుగా (ఇతర ఇద్దరు తాళ్ళపాక అన్నమాచార్య, శ్రీనాథుడు లేదా తర్వాతి కవులు) గౌరవిస్తారు. పోతన భాగవతం తెలుగు భాషా సంస్కృతికి అమూల్యమైన వరం. ఈ గ్రంథం వలన సామాన్య ప్రజలకు భగవద్గీత, భాగవత తత్వాలు అందుబాటులోకి వచ్చాయి.
—
### **మరణం:**
పోతన సుమారు 1480లో మరణించారని భావిస్తారు. ఆయన సమాధి బమ్మెర గ్రామంలో ఉంది. ప్రతి సంవత్సరం భాద్రపద మాసంలో పోతన జయంతి విరివిగా జరుపుకుంటారు.
—
### **వారసత్వం:**
పోతన తెలుగు సాహిత్యానికి చేసిన సేవ అమరం. ఆయన రచనలు నేటికీ భక్తులు, పండితులు, సాధారణ ప్రజలచే చదువబడుతూ, పూజించబడుతున్నాయి. పోతన జీవితం సాధారణ మానవుడు ఎంత ఎత్తును ముట్టవచ్చో నిరూపించింది. ఆయన భాష సరళమైనా, భావాలు గంభీరమైనవి.
**”పోతన ప్రతి పండితుని హృదయంలో పండితుడు, ప్రతి భక్తుని హృదయంలో భక్తుడు.”**
—
**పోతన ప్రసిద్ధ పద్యం (ఉదాహరణ):**
> “అనఘుడైన యతి ధన్యుడు మహిమ
> నిను జేరిన భాగ్యశాలి యో నారాయణ
> ఘన తర తపము జేసి సురలు
> వినతి జేసిన ఫలము నీవె కావో విభు”
— శ్రీమద్భాగవతం నుండి
పోతన భగవంతుని భక్తిలో మునిగిన కవి. ఆయన జీవితం తెలుగు ప్రజల హృదయంలో ఎల్లప్పుడూ జీవంతంగా నిలిచి ఉంటుంది.