నేదునూరి కృష్ణ మూర్తి

నేదునూరి కృష్ణమూర్తి (1927-2014) తెలుగు జనాల మనసులు గెలిచిన మధురమైన గాత్ర సంగీత విద్వాంసుడు. కర్ణాటక సంగీతంలో సంగీత కళానిధి బిరుదుతో సహా అనేక గౌరవాలు పొందారు, ప్రత్యేకించి అన్నమయ్య, రామదాసు కీర్తనలను మధురంగా ఆలపించడంలో ప్రసిద్ధి చెందారు.

కింది పట్టికలో ఆయన జీవితంలోని ముఖ్యమైన సంఘటనలు ఉన్నాయి:

🎵 ప్రారంభ జీవితం మరియు సంగీత శిక్షణ

నేదునూరి 1927లో తూర్పు గోదావరి జిల్లాలోని కొత్తపల్లి గ్రామంలో జన్మించారు. ఆయన జీవితంలో సంగీతం తల్లి విజయలక్ష్మి ద్వారా ప్రవేశించింది, ఆమె అష్టపదులు, తరంగాలు పాడటం ఆయనను చాలా ప్రభావితం చేసింది.

సంగీత అభ్యాసం విజయనగరం మహారాజా సంగీత కళాశాలలో ప్రారంభమైంది. ఆరంభంలో వయోలిన్ వాయించడం నేర్చుకున్నా, గురువుల సలహాపై గాత్ర సంగీత వైపు మొగ్గు చూపారు. 1949లో ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసుడు డాక్టర్ శ్రీపాద పినాకపాణి గారి శిష్యరికంలోకి ప్రవేశించడం జీవితంలో మలుపు. వారి దగ్గర గమకాలు, మెళుకువలు నేర్చుకుని తమ స్వరానికి పట్టు కల్పించుకున్నారు.

🎶 వృత్తి జీవితం మరియు ప్రత్యేకత

నేదునూరి అనేక కళాశాలలలో ప్రిన్సిపాల్గా, విశ్వవిద్యాలయ స్థాయిలో డీన్‌గా సేవలందించారు. అయితే వారి ప్రధాన గుర్తింపు గాన విద్వాంసుడిగా.

• కీర్తనల స్వరపరిచయం: ఆయనకు అత్యంత ప్రసిద్ధి తెచ్చినది అన్నమయ్య, రామదాసు వంటి భక్తి కవుల కీర్తనలకు స్వరపరిచి, వాటిని జనసామాన్యానికి చేరువ చేయడం. వారి స్వరపరిచిన కీర్తనలు అధికారిక సంగీత సంపుటులుగా ప్రచురితమయ్యాయి.

• సంగీత శైలి: ఆయన ప్రదర్శనలు సంప్రదాయానికి అత్యంత నిష్టగా ఉండేవి. ప్రసిద్ధ వయోలిన్ విద్వాంసుడు లాల్గుడి జయరామన్ తో ఆయన సంగీత జంట ప్రదర్శనలు చాలా ప్రశంసలు పొందాయి.

• పాఠశాల స్థాపన: సంగీత జ్ఞానాన్ని తర్వాత తరానికి అందించడానికి ‘నాదసుధా తరంగిణి’ అనే ట్రస్టును స్థాపించారు.

🏆 గుర్తింపు

నేదునూరి కృష్ణమూర్తి సుమారు 60 సంవత్సరాల సుదీర్ఘ సంగీత జీవితంలో అనేక గౌరవాలు పొందారు.

• సంగీత కళానిధి (1991): మద్రాసు సంగీత అకాడమీ నుండి లభించిన ఈ బిరుదు కర్ణాటక సంగీతంలో అత్యున్నత గౌరవాలలో ఒకటి.

• అస్థాన విద్వాన్: తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం, శ్రీ కాంచీ కామాకోటి పీఠం వంటి ప్రముఖ సంస్థలు ఆయనను ‘అస్థాన విద్వాన్’గా నియమించాయి.

• ఇతర పురస్కారాలు: ఆయన కేంద్ర సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు (1986) కూడా అందుకున్నారు. 2002లో శ్రీ రాజా లక్ష్మీ పురస్కారం లభించింది.

💡 తెలుసుకోవాల్సిన అంశాలు

• శిష్యవర్గం: ఆయన అనేక మంది శిష్యులకు శిక్షణ ఇచ్చారు, వారిలో చాలా మంది ఇప్పుడు ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసులుగా ఉన్నారు.

• మార్గదర్శకత్వం: తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో లలితకళల ఫ్యాకల్టీ డీన్‌గా, వివిధ విశ్వవిద్యాలయాలలో సంగీత బోర్డ్ ఆఫ్ స్టడీస్ చైర్మెన్‌గా కూడా సేవలందించారు.

మీరు ఇంతకు ముందు సత్యం శంకరమంచి, చెళ్ళపిళ్ళ సత్యం గార్ల గురించి అడిగారు. నేదునూరి కృష్ణమూర్తి గారు కూడా ఆయా కాలాల్లో తెలుగు సంస్కృతి, సంగీతాన్ని ఎంతగానో సుసంపన్నం చేసిన వ్యక్తులు. వీరి జీవితాలు తెలుగు సంస్కృతి సంపదకు దర్పణాలు.

మీరు ఆయన గురించి ఏదైనా నిర్దిష్ట అంశం (ఉదా: ఆయన స్వరపరిచిన ప్రసిద్ధ కీర్తనలు, ప్రముఖ శిష్యులు లేదా పాఠశాలలు) గురించి మరింత తెలుసుకోవాలనుకుంటే చెప్పగలను.